Jak dobrać moc instalacji PV do zużycia — bez błędów

"Im więcej paneli, tym lepiej" to jeden z bardziej kosztownych mitów w fotowoltaice. W epoce net-billingu prawda jest odwrotna — nadmierna instalacja oznacza, że produkujesz na sprzedaż po cenie 4 razy niższej niż kupujesz. Dobór mocy ma znaczenie.

Pierwsza liczba: roczne zużycie

Wyciągnij rachunki za prąd z ostatnich 12 miesięcy. Zsumuj kWh. To twoje roczne zużycie. Typowe wartości:

• mieszkanie 2 osoby: 1 800-2 500 kWh
• dom 2-3 osoby (bez ogrzewania elektrycznego): 2 500-3 800 kWh
• dom 4-5 osób (bez ogrzewania): 3 500-5 000 kWh
• dom z pompą ciepła (150 m²): 6 500-9 500 kWh
• dom z PC + EV: 10 000-14 000 kWh

Jeśli planujesz pompę ciepła w przyszłości, dolicz typowo 4 000-5 000 kWh.

Reguła: instalacja 100-110% rocznego zużycia

W systemie net-billing magiczna granica to 100% rocznego zużycia. Powyżej tej granicy każda dodatkowa kWh to czysta strata finansowa:

• produkujesz po cenie sprzedaży 35-45 gr/kWh
• musisz odpisać sobie z konta po cenie zakupu 75-95 gr/kWh
• różnica wraca jako strata 30-50 gr na każdej "nadmiarowej" kWh

Co więcej, zgodnie z zasadami net-billing: nadwyżka roczna ponad rozliczenie traci ważność. Po roku 20% przepada, po dwóch — 100%.

Stąd reguła: instalacja powinna pokrywać 100-110% rocznego zużycia. Najwyżej. Nigdy 130-150%, choć niektórzy instalatorzy próbują takie sprzedać.

Przeliczenie zużycia na kWp

W typowych warunkach polskich z 1 kWp PV wyciągasz 950-1 050 kWh rocznie. Bezpieczne uśrednienie: 1 000 kWh/kWp/rok.

Czyli prosta matematyka:

• zużycie 4 000 kWh → instalacja 4-4,5 kWp
• zużycie 6 000 kWh → instalacja 6-6,5 kWp
• zużycie 8 000 kWh → instalacja 8-9 kWp
• zużycie 12 000 kWh → instalacja 12-13 kWp

Dokładność zależy od regionu — w Lublinie czy Rzeszowie wystarczy mniej kWp na ten sam wynik niż we Wrocławiu.

Ograniczenia techniczne

Nie zawsze możesz zainstalować tyle, ile policzyłeś. Ograniczenia:

Powierzchnia dachu. 1 kWp paneli monokrystalicznych ZAJMUJE około 4,5-5 m² (PERC) lub 4,2-4,5 m² (TOPCon). Dach 30 m² południowy = max 6-7 kWp.

Orientacja połaci. Idealnie południe. Wschód i zachód obniżają produkcję o 12-15%. Północ — odpada (poniżej 50% wydajności).

Zacienienie. Komin, sąsiedni budynek, drzewa. Każdy cień obniża produkcję panelu o 30-80% w godzinach jego trwania.

Moc przyłącza. Jeśli twoje przyłącze ma 5,5 kW (jednofazowe), trzeba je przerobić na trójfazowe dla większych instalacji. Koszt: 5 000-10 000 zł plus 6-12 tygodni.

Limit "mikroinstalacji" 50 kWp. Powyżej tej granicy procedura jest dłuższa (pozwolenie budowlane, pełne warunki przyłączenia, oddzielne SLA).

Co z magazynem energii

Magazyn nie zmienia reguły 100-110% rocznego zużycia. Jego rolą jest podniesienie autokonsumpcji w cyklu dobowym (rano-wieczorem) i miesięcznym (lato vs zima), a nie zwiększenie samej produkcji.

Magazyn najlepiej dobrać do dziennego zużycia w godzinach 18:00-7:00 (wieczór + noc). Typowo:

• mały dom: 6-8 kWh dziennie wieczorem → magazyn 8 kWh
• średni dom: 8-12 kWh → magazyn 10-12 kWh
• duży dom z PC: 15-20 kWh → magazyn 15-20 kWh

Specjalne przypadki

Planujesz EV w ciągu 2-3 lat. Dolicz 2 500-3 500 kWh rocznie zużycia. Instalację projektuj większą o 2,5-3,5 kWp.

Pompa ciepła w przyszłości. Dolicz 4 000-5 000 kWh. Instalację większą o 4-5 kWp.

Klimatyzacja na lato. Tu jest piękny scenariusz — klima pracuje w godzinach największej produkcji PV. Możesz "wykorzystać" więcej własnej produkcji. Dolicz 800-1 500 kWh.

Co robi profesjonalny doborca

Dobry doborca robi:

1. analizę 12-miesięcznych rachunków (kiedy najwięcej zużywasz) 2. analizę dachu (orientacja, kąt, zacienienia) 3. profil zużycia godzinowego (jeśli masz licznik wirtualny) 4. dobór mocy + ewentualnie magazynu 5. prognozę autokonsumpcji i okresu zwrotu

Słabsze firmy "robią ofertę" w 5 minut na bazie samych rachunków. To jest powierzchowny dobór. Pytaj o szczegóły, jeśli oferta wygląda zbyt szybko gotowa.

Pułapka "moc rezerwowa"

Niektóre firmy przekonują: "weź 30% więcej, na wszelki wypadek". To prawie zawsze złe doradztwo. Dodatkowa moc:

• nie zwróci się przy net-billingu
• wymaga większego falownika (dodatkowe 1 500-3 000 zł)
• wymaga większej konstrukcji na dachu
• nie daje większej autokonsumpcji w cyklu dobowym (problem rozwiązuje magazyn, nie więcej paneli)

Dolicz "rezerwę" tylko jeśli masz konkretny plan rozbudowy (EV, PC, klimatyzacja). Inaczej trzymaj się reguły 100-110%.